Een Scratch Built model van het poortgebouw Bílá Třemešná

Inleiding en voorbereiding

Enige tijd geleden tijdens de ‘zoektochten op internet’, naar passende gebouwen voor de scenery en sfeer die ik op mijn modelbaan tot uiting wil brengen, stuitte ik op twee schitterende poorten die op de stuwdam van Bílá Třemešná in Tjechië staan.

20110721 001

Een beetje research t.a.v. het originele bouwwerk:

De dam ligt nabij het Tsjechische dorp Bílá Třemešná (1330 inwoners) in de rivier de Elbe, die ontspringt in het Reuzengebergte. De bouw ervan onder leiding van ing. Josef Plicka, is gestart in 1910 en was nagenoeg gereed in 1914. Door een schaarste aan bouwmaterialen tijdens de eerste wereldoorlog was de voltooiing errvan pas in 1919. Doel van de dam was het tegengaan van catastrofale overstromingen, zoals die van 1897. In 1964 werd het uitgeroepen en beschermd tot nationaal technisch monument.

20110727 001

De ‘zoektocht’ werd een ‘strooptocht’ naar meer afbeeldingen hiervan, zodat ik alle kanten van de poort ‘in beeld’ heb om er een goede tekening van te kunnen maken in AutoCAD. Ik heb besloten om één van deze poorten na te gaan bouwen van grijs karton. Dit is 1mm dik en beter bekend als de achterkant van een kladblok.

Het tekenwerk heeft onderstaand opgeleverd: aanzichten van iedere gevel op basis van verschaalde foto’s. Hierbij heb ik als uitgangspunt genomen dat de reling op de stuwdam een hoogte van ongeveer één meter heeft.

20110722 001

20110722 002

Tijdens het uittekenen blijkt wel dat het dak van de vierkante toren toch best wel complex in elkaar zit. Ook zal het integreren van een ronde toren in het dak een uitdaging worden. Dit deel van het gebouw zal als laatste toegevoegd worden op het geheel.

20110727 002

Ruwbouw met karton

20110723 001

De eerste tekeningen zijn overgezet en gesneden uit het karton.

De verbindingen zijn gemaakt met aluminium-tape, vanwege de hoge treksterkte en kleefkracht. Het zal zich voor deze toepassing nog moeten bewijzen, maar vooralsnog houdt het zich goed.

De volgende stap is het uittekenen van diverse onderdelen die wat complexer zijn en uitgerekend moeten worden, zoals:

  • binnenzijde van de poort, met aan beide zijden een deur.
  • het ronde puntdak, wat op zich nog redelijk simpel is.
  • De ronde toren, ook die valt wel mee.
  • Het vierkante puntdak, een uitdaging, n.l. 8 gebogen vlakken!!!

20110723 002

De toren zal uit een rechthoekig vlak gevormd moeten worden, dus het karton zal moeten worden gebogen rond een PVC-buis om de juiste vorm te verkrijgen, waarbij het karton eerst met nat gemaakt wordt alvorens het om de PVC-buis te buigen. Het korton droogt mooi op zonder uit te zetten maar met behoud van de ronde vorm. Zelfs zodanig dat het karton netjes terug veert in deze vorm.

20110723 003

20110724 001

Beide vlakken van het puntdak zijn kruislings in elkaar geschoven, het geheel staat (nog) los in de toren. Het dak van de poort is echter wel ‘koud’ gebogen omdat de ronding vrij geleidelijk is en terugveren wordt tegengehouden daar het ertussen zit. Tevens een daklijst uitgesneden, deze zit strak om de bovenzijde van de toren heen. Van het overgebleven deel aan beide zijden twee maal de dikte van het karton afgesneden, om vervolgens een verdiepingsvloertje over te houden.

20110725 001

20110725 002

Nu zal het ronde torentje aan de beurt zijn: eerst de toren op zich bouwen en daarna geheel in de poort inbouwen, waarbij een hoek en het dak nu alweer gesloopt zal moeten worden.

20110725 003

Zoals te zien is zijn de naden van de muren nu ook aan de buitenzijde verstevigd d.m.v. crepe-tape, omdat het aluminium-tape niet voldoede was om het kieren te voorkomen. Na iedere handeling is duidelijk te vernemen dat het geheel steviger wordt.

Net iets te hoog voor een ‘Preiser-view’, dus hou ik het maar op een doorkijkje:

20110725 004

Roosters en daken

Ik heb inmiddels al wat textures uitgezocht voor alle dakpannen en een schets gemaakt om met wat handigheid de vijf raamroosters te maken van UTP-kabel en wat stukjes 0,5mm2.Tja, hiermee heb ik mijzelf wat op de hals gehaald! Wat een monnikenwerk is dat! Maar over het eindresultaat ben ik dik tevreden, al heeft het een hele avond solderen gekost. Hier de ‘soldeeropstelling’ en het ‘eindproduct’:

20110729 002

20110729 003

Ik was van plan om dit zwart te spuiten, in tegenstelling tot het voorbeeld wat wit lijkt over te komen. Echter de vijf roosters staan momenteel in de grijze primer en die kleur staat eigenlijk prima!

Op de Pirons na is het hoogste punt is bereikt! Er zijn horizontale sierlijsten aangebracht en ook de textures zijn uitgeprint, gesneden en aan elkaar geplakt met het volgende resultaat:

20110729 004

Op het dak van de vierkante toren wordt alleen de horizontale noklijn nog bewerkt. Het dak van de poort moet dus nog worden uitgebreid en van nokpannen voorzien en ook moeten beide torens nog een sierlijst krijgen. Alle daken zitten hier nog niet vast.

Dan nog een foto van alle onderdelen voor de ramen:

20110729 001

  • Op mat doorzichtig plastic zijn met crepe- tape de kozijnen aangebracht.
  • Extra sponningen met ruimte om de roosters vast te zetten, tevens om het raam te verdiepen.
  • De gesoldeerde roosters in de primer.
  • Een test-opstelling van het geheel met een uitgesneden facade.

Stucwerk

20110731 001

Inmiddels zijn alle muren gestuct met sneldrogende houtplamuur.

Hiervoor zijn eerst alle kartonnen muurdelen ingesmeerd met verdunde houtlijm. Na het drogen van de muurvuller is alles geschuurd met grof en daarna met fijn schuurpapier:

20110731 002

En nog een sfeerplaatje met alle daken (nog los) erop en een achtergrond erbij:

20110801 001

Dan volgt nu nog het uitsnijden van de resterende lisenen, sierranden rond de raamopeningen. Ook de kroonlijsten van beide torens moeten nog gemaakt worden. Deze is van DAS-klei gemaakt. Het bladlood is van een waxinelichtbakje, de stang is een koperdraad van 0,5mm2, de ‘bal’ is een visloodje en de stompe punt komt van een druppeltje houtlijm ondersteboven gedroogd.

20110801 002

Hierna flink in de weer geweest met acrylverf. Na het schilderen het lijstwerk aangebracht. De lijst van de poort heeft tevens een extra uitstulping meegekregen.

20110816 001

20110816 002

Ook het kozijnwerk en de daken maar aangepakt en nu schiet het wel heel hard op:

20110816 003

20110816 004

Tot slot een detailopname waarbij de raampartij en de texture toepassing voor de deur en de dakpannen duidelijk zichtbaar zijn:

20110816 005

Een nieuw dak op de poort

Na enige overpeinzing heb ik besloten om de dakpannen toch aan te passen. Te beginnen met het dak over de poort. Die van beide torens wil ik nog even aanzien. Helaas heeft de lokale treinenboer (Somberg) alleen Nederlandse dakpanplaten met het volgende resultaat:

20110901 001

De voegen in het pleisterwerk van de muren mis ik eigenlijk niet . . .

20110901 002

Het resultaat na een paar uurtjes meten, snijden, vijlen lijmen en plaatsen:

20110901 003

Op de derde foto is goed te zien dat nu ook de dakkapelletjes zijn bij geplaatst. Na het vullen van de naden en het aanbrengen van de nokpannen zal het dak nog wel behandeld moeten worden om van de plastic-look af te komen.

Nieuwe daken op de torens

Op zoek naar het juiste karton voor de dakpannen van de torens, heb ik een doos van het kopiëerpapier toegepast: dat is mooi stevig, glad karton en met een kleine golf.

20110911 001

Hier de eerste kartonstroken waarvan één zijde verwijderd. Nog duidelijk te zien dat het nog niet opgedroogd is. Van het karton van de doos wou de zicht- of buitenzijde niet goed nat worden, vanwege het gladde papier, maar de bruine binnenzijde liet na omspoelen met water en zo’n 5 minuten wachten, eenvoudig los.

20110911 002

Na wat proef snedes van de dakpannen (recht, schuin en dubbel snijden) even uit de ‘losse hand’ een stuk dak na geknipt en er op geklemd: het is voor mij nu al duidelijk dat dit beter kan gaan worden dan met de toegepaste textures.

Ik was enorm verrast dat bij het teststukje de dakpanstructuur redelijk, doch niet exact, overeen kwam met de texture, maar door het reliëf veel meer aansprak. Het golfkarton laat zich verrassend goed bewerken en lijmen (met houtlijm). De eerste verflagen zitten er inmiddels op: grijze grondverf (cement) en roodbruin (dakpannen).

20110917 001

Het daklood en de drie pirons zullen nu nog opnieuw op maat gemaakt worden.

20110918 001

Deze keer iets anders dan de vorige keer opgebouwd. Het koperdraad dunner (UTP), visloodje kleiner en in de top een klein stukje UTP aderisolatie. Wel is er weer het aluminium bakje van een waxinelichtje gebruikt voor de loodslab. De piron van de ronde toren is van de punt van een oud vulpotlood welke precies de juiste vorm en afmeting had!

20110918 002

Een Preiser-view omhoog naar de dakrand.

Verliching onder de poort

Het armatuur is een gele 5mm LED, die met de dremel is afgeplat en verder in vorm gebracht. Voordeel hiervan is dat het kunststof van de LED diffuus het licht doorlaat, wat ook eigenlijk de bedoeling was. Als kabel is een stuk van een defect GSM-headset gebruikt: twee draden in één kabeltje ter dikte van het dunste draad dat ik gebruik. De kabelbeugels zijn van koperdraad die met een stift is zwartgemaakt. Een lusje om de kabel en dan door de muur via een gaatje van een speld. De draadjes zijn aan de achterzijde met Alu-tape gefixeerd. De aansluiting van de kabel aan het armatuur is een combinatie van isolatie-tape en krimpkous. En als laatste: de elektra kast is een stukje grijs kunststof, op maat gezaagd en voorzien van een gleuf waarachter de kabel de muur door gaat.

20111009 001

Met het toevoegen van verlichting onder de poort komt er een eind aan het zelfbouw project (Scratch Built) van de poort op stuwdam Bílá Třemešná in 1:87.

20111009 002

Deze bouwstijl spreekt mij zeer aan, maar ook de Mediterrane bouwstijl vind ik bijzonder mooi, veel elementen hiervan zullen dan ook terugkeren in de zelfbouw van bijvoorbeeld een stationnetje en een goederenloods. Er is ondertussen al een heel dossier aangelegd met bouwwerken die aan mijn ‘sfeercriteria’ voldoen, onder meer het toepassen van stucwerk, de wijze van dak bedekking en bouwkundige details als torens, poorten en luiken.